|
TEKNİK DESTEK VE ÇÖZÜM MERKEZİ - WEB HOSTING |
| |
| CHMOD Nedir ? Nasıl Ayarlanır ? |
| |
| CHMOD kelime anlamı olarak İngilizce "Change Mode"
kelimelerinden gelmektedir. Türkçe'ye "Türünü Değiştirme"
olarak çevrilebilir. Başka bir deyişle; yol, biçim değiştirmektir.
Böylece klasör ya da dosyaya işlerlik kazandırılmış olunmaktadır. Bu
özellik (CHMOD) o dosyaya çeşitli ayrıcalıklar sağlar. Eğer web
sunucunuz Unix/Linux İşletim Sisteminin bazı özelliklerini
çalıştırmanıza izin veriyorsa ve bunlardan birisi de CGI/PHP
Scriptleri çalıştırabilmek ise mutlaka CHMOD ayarlarının
nasıl yapıldığını bilmeniz gerekmektedir.
Kısaca; basit bir scripti kullanmak için, kullandığınız
sunucunun sistemi Unix veya Linux olsa da, sunucunun idarecisinden
sizin dosyalarınızın yapısına göre gerekli dosya sınıflarının
kullanma hakkınızın önceden anlaştığınız firma tarafından açılmış
olması gerekir.
Yoksa dosyalarınızı gerektiği gibi kullanamazsınız. Çalıştırma
hakkınız var ise tipik scriptleri rahatça çalıştırabilirsiniz ve
çalıştırırken CHMOD'unu genellikle 755 yapmalısınız. (-rwxr-xr-x)
Genellikle diyoruz çünkü; aksi bir değişiklik hali var ise
mutlaka kullanacağınız dosyanın bir readme.txt, benioku.txt ya da
bir DOCS klasöründe yapmanızı istedikleri tüm değişiklikleri size
önceden bildirirler. Buna da dikkat etmeniz gerekmektedir.
Mutlaka kullanmadan önce çalıştıracağınız dosyaların
varsa açıklama yazılarını inceleyiniz. Aksi taktirde hem kendi site
alanınıza, ayarlarına hem de sunucunuzun ayarlarına olumsuz etkiler
yapmanız mümkün olabilir. |
| CHMOD Hakkında Teknik Bilgi : |
CHMOD'da Üç Adet Permission Yani Yetki
Vardır :
* Bunlardan birincisi yazma iznini veren "w" : İngilizce
yazma anlamına gelen "write" kelimesinin ilk harfinden
esinlenilmiştir,
* İkincisi okuma iznini veren "r" : Yine İngilizce okuma
anlamına gelen "read" kelimesinin ilk harfinden esinlenilmiştir,
* Üçüncüsü ise uygulama anlamına gelen "x" : Yine İngilizce
uygulama anlamına gelen "execute" kelimesinin ikinci harfinden
esinlenilmiştir.Burada okuma ve yazma izinlerinin anlamları gayet
açıktır. Execute ise bir dizinin içeriğinin erişilebilir olması için
gerekli bir izindir.
Bir diğer konu ise izinlerin verileceği
gruplardır. Bu gruplar yine izinlerde olduğu gibi üç adettir :
* u : Dosya sahibi (Owner)
* g : Dosyanın bulunduğu gruptaki kullanıcılar. (Group)
* o : Diğer tüm kullanıcılar. (Other)
CHMOD'daki türler operatörlerle işleme geçirilebilir.
Bu operatörler ise yine üç adettir :
+ : Türün eklenmesini sağlar.
- : Tür ayarının kaldırılmasını sağlar.
= : Türün ayarlanmasını sağlar.
Bizi asıl ilgilendiren bölüm ise "oktal sayılar" denen, sayılarla
gerekli işlemlerimizi nasıl gerçekleştireceğimizdir.
Oktal Aayılar adı verilen bu sayılar sekiz adettir :
* 0 : Hepsini reddet.
* 1 : Sadece uygulama işlemini kabul et (Bu da yalnızca
uygulama verilip okuma verilmediği anlamına gelir ki dizine erişimi
imkansız hale sokabilir. Bu aslında bir "sözde" erişimdir. Direkt
dosya adresleri bilinmeden erişim gerçekleştirilmez.)
* 2 : Sadece yazma işlemini kabul et.
* 3 : Uygulama ve yazma işlemini kabul et.
* 4 : Sadece okuma işlemini kabul et.
* 5 : Okuma ve uygulama işlemini kabul et.
* 6 : Okuma ve yazma işlemini kabul et.
* 7 : Tüm erişimlere izin ver.
Yukarıda belirtilen tüm oktal sayılar; gruplar, sahip ve diğer tüm
kullanıcılar için ayrı ayrı uygulanmak zorundadır. Her dosya için
belirtilen ayarlar tek tek ele alınır ve istenirse tüm dizine
uygulanabilir. |
| |
| CHMOD Nasıl Değiştirilir ? Veya
Ayarlanır ? |
| |
| Bu işlemi yapabilmeniz için size bir FTP (dosya transfer
protokolü) programı gereklidir ve en basit yollardan biri
FTP programı ile CHMOD ayarı yapmaktır. Önerim ve Favorim
Mozilla
Firefox ce
FireFTP eklentisidir. |
| FTP Programına sahip olduğunu varsayarak, yapılması gerekenlere
geçiyoruz. |
| Yapılması Gereken İşlemler : |
 Önce
çalıştırmak istediğiniz Php script dosyalarınızı ister FTP
programınızla, ister diğer bildiğiniz yollarla sitenize atıp, FTP
programınızla sitenize bağlandıktan sonra CHMOd'unu değiştirmeniz
gereken dosyayı seçerek, farenizin sağ tuşuna tıklayınız.
Bir pencere açılacak ve burada bazı özellikler yer alacaktır. (Yeni
klasör oluşturma, doğal özellik değiştirme, isim değiştirme, silme
gibi.). |
 Aşağıdaki
pencere CHMOD veya Özellik Değiştirme ("Change File Attributes")
gibi programa göre değişen terimlerle dosya erişim haklarını
ayarlayabileceğiniz bir basamak görürsünüz. Farenizin sol tuşu ile
bir kere basarak seçeceğiniz CHMOD ayar kısmı için ayrı bir pencere
veya ekran açılır. Burada 9 farklı kontrol kutusu ve 1 tane de yazı
kutusu yer almaktadır. İsteğinize göre ister yazı kutusuna dosyaya
vereceğiniz CHMOD değerini direkt olarak yazabilir veya
kutucuklardan teker teker seçerek chmod değerini değiştirerek
dosyanın özelliklerini değiştirebilirsiniz. (Genelde bu ayar php
dosyalarınız için 755 tir.)Bu işlemi yaptıktan sonra "Tamam"
veya "Ok" butonuna tıklayınız. Bu işlemden sonra da FTP
programınızın seçtiğiniz özellikleri dosyaya uyguladığını gösteren
otomatik çalışan kısmın bitmesinin ardından dosyanızın CHMOD'unu
değiştirmiş olacaksınız. Bu işlemden sonra scriptiniz web
üzerinde çalışır duruma gelecektir. Yani CHMOD değişmiş olacaktır.
Php ile alakalı bazı dosya veya klasörlerin bu CHMOD ayarının 666 ya
da 777 olması istenir, bu değişikliklerin yapılmaması halinde yine
normal olarak dosyanız gerektiği gibi çalışmayacaktır.
Örnek : Php-Nuke için verecek olursak ana dizindeki config.php
dosyası CHMOD ayarı (666) olmalıdır ki sizin sitenizde yapacağınız
tüm değişiklikleri algılayıp dosyayı gerektiği (sizin yaptığınız
değişikliği) gibi çalıştırabilsin. |
| İpucu : İşaretleme İşlemleriyle Tek Tek Uğraşmak
İstemiyorsanız, İşaretleme Yaptığınız Kutucukların yanındaki
Permission Kutucuğuna Aşağıdaki Numaraları Yazabilirsiniz. (Her
programda yazma imkanı olmayabilir.) Klasörlere Yazılma
Özelliği Vermek İçin : 777 ChMod Değer Uygulamalısınız.
Klasörlerin Yazılma Özelliğini Kaldırmak İçin : 755 ChMod
Değer Uygulamalısınız.
Dosyalara Yazılma Özelliği Vermek İçin : 666 ChMod Değer
Uygulamalısınız.
Dosyaların Yazılma Özelliğini Kaldırmak İçin : 644 ChMod
Değer Uygulamalısınız. |
Tavsiyemiz : Scriptlerinizin
ayarlarının yapıldığı, veritabanı adı, kullanıcı şifresi gibi
bilgilerinizin bulunduğu (config.php, settings.php gibi)
dosyalarınızın CHMOD ayarlarını değiştirip, işinizi hallettikten
sonra kullandığınız scriptin çalışma özelliğine göre bu dosyanın
özelliğinin tekrar 644 yani sadece okuma haline getirmenizi tavsiye
ederiz. Eğer scriptiniz ayar dosyasının CHMOD u 777 olarak çalışacak
şekilde ayarlı olması gerekiyorsa, scripti yazan kişi ile irtibata
geçiniz ve bu özelliğin tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini
hatırlatın. Çünkü dosyalarınızın ve hosting hizmetinizin güvenliği
gereği kişisel bilgilerinize dışarıdan erişilememesi gerekir.
Örneğin : Joomla, Forum gibi bir uygulamada config/settings
dosyanızı 777 CHMOD da bıraktığınızda forumunuz/scriptiniz veya
siteniz daha kolay ele geçirilebilir, kötü amaçlı kişilerce
kullanılabilir. |
| UYARI / HATIRLATMA : |
* Dokümanda anlatılan bilgiler mümkün olduğunca fazla kaynaktan
doğrulanmış, kişisel tecrübelerimizle de denenmiş ve kullanılan
yöntemlerdir.
* CHMOD ayarlamada yapacağınız yanlış yetkilendirmeler ve
oluşabilecek olumsuz sorumluluk işlemi yapan kişiye aittir.
* Bu sayfa sadece Chmod ayarlamayı bilmeyenleri bilgilendirmek
amacıyla oluşturulmuştur. |
