CHMOD Nedir ?
Eğer web sunucunuz Unix/Linux işletim sisteminin bazı özelliklerini çalıştırmanıza izin veriyorsa
ve bunlardan birisi de CGI/PHP Scriptleri çalıştırabilmek ise mutlaka CHMOD
ayarlarının nasıl yapıldığını bilmeniz gerekmektedir.
Linux son yıllarda, maliyeti, kullanım kolaylığı, hızı, her yönüyle
popüler olan işletim sistemidir ve Unix'in bir parçası sayılabilir.
Öncelikle şunu belirtmek gerekir, bilinen Windows sistemlerinden sonra Unix
sistemi oldukça farklıdır. Benzer görünüşler(profiller) de yer
almaktadır. Her kullanıcı bazı özellikleri kullanabilmek için izin almak
zorundadır.
Kısaca basit bir scripti kullanmak için kullandığınız sunucunun sistemi
Unix veya Linux olsa da sunucunun idarecisinden sizin dosyalarınızın
yapısına göre gerekli dosya sınıflarının kullanma hakkınızın önceden
anlaştığınız firma tarafından açılmış olması gerekir. Yoksa
dosyalarınızı gerektiği gibi kullanamazsınız. Çalıştırma hakkınız var
ise tipik scriptleri rahatça çalıştırabilirsiniz ve çalıştırırken
CHMOD'unu genellikle 755 yapmalısınız. (-rwxr-xr-x)
Genellikle diyoruz çünkü; aksi bir değişiklik hali var ise mutlaka
kullanacağınız dosyanın bir readme.txt, benioku.txt ya da bir DOCS
klasöründe yapmanızı istedikleri tüm değişiklikleri size önceden
bildirirler. Buna da dikkat etmeniz gerekmektedir. Mutlaka kullanmadan önce
çalıştıracağınız dosyaların varsa açıklama yazılarını inceleyin. Yoksa
hem kendi site alanınıza, ayarlarına hem de sunucunuzun ayarlarına
olumsuz etkiler yapmanız mümkün olabilir.
Chmod'un anlamı aslında yol, biçim değiştirmektir. Böylece klasör ya da
dosyaya işlerlik kazandırılmış olunmaktadır. Bu özellik (CHMOD) o
dosyaya çeşitli ayrıcalıklar sağlar.
Nasıl CHMOD değiştirilir veya kurulur?
Bu işlemi yapabilmeniz için size bir FTP (dosya transfer
protokolü) programı gereklidir ve en basit yollardan biri FTP programı
ile CHMOD ayarı yapmaktır.
FTP programı önerilerimiz ise; Sıkça kullanılan
* FTPVoyager (http://www.ftpvoyager.com)
* CuteFtp
CuteFtp
* LeapFTP (http://www.leapware.com)
* FileZilla (http://sourceforge.net/projects/filezilla/)
* Mozilla Firefox kullanacaksanız FireFTP (https://addons.mozilla.org/firefox/684/)
FTP programları kullanım kolaylıklarıyla oldukça cazip olan programlardır.
Yapmanız Gereken İşlemler :
Önce çalıştırmak istediğiniz Php script dosyalarınızı ister FTP
programınızla ister diğer bildiğiniz yollarla sitenize atıp, FTP programınızla sitenize
bağlandıktan sonra CHMOd unu değiştirmeniz gereken dosyayı seçerek
farenizin
sağ tuşuna tıklayınız.
Bir pencere açılacak ve burada bazı
özellikler yer alacaktır. (Yeni klasör oluşturma, doğal özellik
değiştirme, isim değiştirme, silme gibi.).
Bu pencere CHMOD veya Özellik Değiştirme ("Change File Attributes")
gibi programa göre değişen terimlerle dosya erişim haklarını
ayarlayabileceğiniz bir basamak görürsünüz. Farenizin sol tuşu ile bir kere basarak
seçeceğiniz CHMOD ayar kısmı için ayrı bir pencere veya ekran açılır. Burada
9 farklı kontrol kutusu ve 1 tane de
yazı kutusu yer almaktadır. İsteğinize göre ister yazı kutusuna dosyaya
vereceğiniz CHMOD değerini direkt olarak yazabilir veya kutucuklardan
teker teker seçerek chmod değerini değiştirerek dosyanın özelliklerini
değiştirebilirsiniz. (Genelde bu ayar php dosyalarınız için
755 tir.)
User/Owner : Read , Write , Execute
Group : Read ,
Write , Execute
World : Read ,
Write , Execute
Read : Okuma , Write : Yazma , Execute : Çalıştırma
demektir.
Bu işlemi yaptıktan sonra "Tamam" veya "Ok" butonuna tıklayınız. Bu
işlemden sonra da FTP programınızın seçtiğiniz özellikleri dosyaya
uyguladığını gösteren otomatik çalışan kısmın bitmesinin ardından
dosyanızın CHMOD unu değiştirmiş olacaksınız. Bu işlemden sonra scriptiniz web üzerinde
çalışır duruma gelecektir. Yani CHMOD değişmiş olacaktır.
Php ile alakalı bazı dosya veya klasörlerin bu CHMOD ayarının 666 ya da
777 olması istenir, bu değişikliklerin yapılmaması halinde yine normal
olarak dosyanız gerektiği gibi çalışmayacaktır.
Örnek : Php-Nuke için verecek olursak ana dizindeki config.php dosyası
CHMOD ayarı (666) olmalıdır ki sizin sitenizde yapacağınız tüm
değişiklikleri algılayıp dosyayı gerektiği (sizin yaptığınız
değişikliği) gibi çalıştırabilsin.
İpucu : İşaretleme
İşlemleriyle Tek Tek Uğraşmak İstemiyorsanız, İşaretleme Yaptığınız
Kutucukların yanında Permission Kutucuğuna Aşağıdaki Numaraları
Yazabilirsiniz.
Klasörlere Yazılma Özelliği Vermek İçin : 777 ChMod Değer
Uygulamalısınız.
Klasörlerin Yazılma Özelliğini Kaldırmak İçin : 755 ChMod Değer
Uygulamalısınız.
Dosyalara Yazılma Özelliği Vermek İçin : 666 ChMod Değer
Uygulamalısınız.
Dosyaların Yazılma Özelliğini Kaldırmak İçin : 644 ChMod Değer
Uygulamalısınız.
NacarWEB.COM Eklemeleri :
NOT : CHMOD ayarlamada yapacağınız yanlış yetkilendirmeler ve
oluşabilecek olumsuz sorumluluk işlemi yapan kişiye aittir. Bu sayfa
sadece bilmeyenleri bilgilendirmek amacıyla oluşturulmuştur.
Tavsiyemiz : Scriptlerinizin ayarlarının yapıldığı, veritabanı
adı, kullanıcı şifresi gibi bilgilerinizin bulunduğu (config.php,
settings.php gibi) dosyalarınızın CHMOD ayarlarını değiştirip, işinizi
hallettikten sonra kullandığınız scriptin çalışma özelliğine göre bu
dosyanın özelliğinin tekrar 644 yani sadece okuma haline getirmenizi
tavsiye ederiz. Eğer scriptiniz ayar dosyasının CHMOD u 777 olarak
çalışacak şekilde ayarlı olması gerekiyorsa, scripti yazan kişi ile
irtibata geçiniz ve bu özelliğin tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini
hatırlatın. Çünkü dosyalarınızın ve hosting hizmetinizin güvenliği
gereği kişisel bilgilerinize dışarıdan erişilememesi gerekir.
Örneğin : Joomla, Forum gibi bir uygulamada config/settings
dosyanızı 777 CHMOD da bıraktığınızda forumunuz/scriptiniz veya siteniz
daha kolay ele geçirilebilir, kötü amaçlı kişilerce kullanılabilir.
Kaynak : Murat Kuzu |